 |
Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms |
|
|
|
Порученє Коичиро Матсуура, ґенералного директора УНЕСКО-а
з нагоди означованя медзинародного року язика 2008.,,ЯЗИКИ – ВАЖНИ!”
Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох прeглашела 2008. рок за Медзинародни рок язикa.
Координатор шицких активносцох у рамикох тей манифестациї будзе УНЕСКО.УНЕСКО ма у оглядзе вельке значенє язикох окреме у ситуацийох зоз хторима ше цале чловечество будзе мушиц стретац у наиходзацих деценийох.
Язики важни за очуванє идентитета людзох, а маю и стратеґийне значенє за гармонични розвою на ґлобалним и локалним планє у швеце.
Язики важни за посцигованє шейсцох цильох: Образованя за шицких (ЕФА) и Милениюмских цильох розвою (МДГ) хтори прилапени з боку Зєдинєних нацийох 2000. року.
Як субєкт дружтвеней интеґрациї, язики маю стратеґийну улогу у елиминованю худобства и гладу (МДГ 1), а як фундамент описменьованя и оспособйованя за живот, тиж су нєобходни за посцигованє общого основного образованя (МДГ 2). У борби процив ХИВ/СИДИ, малариї и других хоротох (МРЦ 6) нєобходно же би ше зоз локалним жительством комуниковало на їх язику; очуванє култури и традициї автогтоного жительства (МРЦ 6) цесно повязане зоз локалнима язиками того жительства.
Далєй, рижнородносц културох узко повязана з язичнима розличносцами, як то и визначене у Универзалней декларациї о розличносци културох УНЕСКО-а и його Плану дїялносци (2001), Конвенциї за очуванє нєматериялного културного нашлїдства и Конвенциї о защити и унапредзованю розличносци културного виражованя (2005).
Заш лєм, постої можлївосц же од 7000 язикох на хторих ше бешедує у швеце, понад 50% през даскельо ґенерациї, годни нєстац.
Тераз ше менєй од єдней штварцини тих язикох хаснує у школох, и у интернетскей комуникациї, а векшина з нїх лєм з часу на час.
Тисячи язикох – без огляду же припадаю людским ґрупом хтори их хасную як средство каждодньового комуникованя - нє присутни у системи образованя, средствох масовней комуникациї, видавательней дїялносци и вобще у явносци.Треба пошвидшано робиц. Як? Зоз порушованьом язичних политикох хтори оможлївя каждей язичней заєднїци хаснованє свойого мацеринского язика цо частейше, насампредз у образованю, коло службеного, даєдного националного або реґионалного язика и даєдного шветового язика; зоз стимулованьом хасновательох службених язикох же би овладали и зоз другим националним або реґионалним язиком и голєм ище з єдним шветовим язиком. Лєм теди кед вецейязичносц будзе подполно прилапена, шицкиязики годни найсц свойо место у нашим ґлобализованим швеце.
Прето УНЕСКО поволує влади, орґани ЗН, орґанизациї цивилного дружтва, образовни установи, професийни здруженя и шицких других же би стимуловали почитованє, унапредзованє и защиту шицких язикох, окреме тих хтори загрожени у шицких обласцох индивидуалного и колективного живота.
Нєобходне же би идея „Язики важни!'' була вшадзи присутна и актуална: у образованю, у комуникациї прейґ интернету; у проєктох за очуванє загрожених язикох або унапредзованю язика як средства дружтвеней интеґрациї, або у виглєдованю медзизависносци язика и економиї, язика и знаня, або язика и твореня.
У тим контексту, и тот 21. фебруар зоз хторим ше уж дзевятираз означує Медзинародни дзень мацеринского язика, починаюци од 1999. року, будзе мац вельке значенє як датум зоз хторим ше иницирує активносци чий циль унапредзованє язика.
Наш заєднїцки циль же бизме на националним, реґионалним и медзнародним уровню достали припознанє важносци язичней розличносци и вецейязичносци у образованю, администрациї, правней системи, у култури и средствох явного комуникованя, у комуникациї прейґ интернету и у тарґовини.
Медзинародни рок язика 2008. дава єдинствену нагоду же би ше зробело пресудне напредованє на драги ґу посцигованю тих цильох.
Коичиро Матсуура
Зоз сербского преложела
Ирина Папуґа,
19. фебруара 2008. року